Uyuşturucu madde ticareti suçu TCK’nın 188. maddesinde; kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu ise TCK’nın 191. maddesinde düzenlenmiştir. Bu iki suç için kanunda öngörülen ceza miktarları arasındaki büyük farklılık nedeniyle, somut olayda iki suç türünden hangisinin sübut ettiğinin tespiti kritik önem arz etmektedir.
Uyuşturucu veya Uyarıcı Madde Ticareti ile Kullanmak İçin Uyuşturucu Veya Uyarıcı Madde Bulundurmak Suçlarının Ayırt Edilmesi
Uyuşturucu madde ticareti suçu TCK’nın 188. maddesinde; kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma suçu ise TCK’nın 191. maddesinde düzenlenmiştir. Bu iki suç için kanunda öngörülen ceza miktarları arasındaki büyük farklılık nedeniyle, somut olayda iki suç türünden hangisinin sübut ettiğinin tespiti kritik önem arz etmektedir.
Uyuşturucu madde bulundurmanın, kullanma maksadına mı yoksa ticaret maksadına mı matuf olduğunun belirlenmesinde dikkate alınması gereken ve öğreti ile uygulamada da kabul görmüş olan bazı kriterler bulunmaktadır. Bu kriterler şu şekildedir:
- Birinci kriter, failin bulundurduğu uyuşturucu maddeyi başkasına satma, devir veya tedarik etme hususunda herhangi bir davranış içine girip girmediğinin tespit edilmesidir. Bu noktada dikkat edilmesi gereken önemli husus; uyuşturucu ticareti suçunun sadece büyük miktarlarda ve gerçekten para kazanmak amacıyla yapılıyor olduğu yönündeki hatalı düşüncedir. Bir diğer anlatımla bulundurulan uyuşturucu madde miktarın azlığı, sosyal ortamlarda uyuşturucunun ikram edilmesi ve para karşılığı sadece kullanılacak miktarın verilmesi gibi durumlarda satma suçunun oluşmayacağının varsayılmasıdır. Oysa satış, devir, tedarik eylemlerinin varlığı halinde; maddenin miktarına, devredildiği sosyal ortama ve sair hususlara bakılmaksızın bu suç gündeme gelebilecektir.
- İkinci kriter, bulundurulan yer ve bulunduruluş biçimidir. Kişisel kullanım için uyuşturucu madde bulunduran kimse, bunu her zaman kolaylıkla erişebileceği bir yerde, örneğin genellikle evinde veya işyerinde bulundurmaktadır. Uyuşturucunun çok sayıda özenli olarak hazırlanmış küçük paketçikler halinde olması, her paketçiğin içine hassas biçimde yapılan tartım sonucu aynı miktarda uyuşturucu madde konulmuş olması, uyuşturucu maddenin ele geçirildiği yerde veya yakınında, hassas terazi ve paketlemede kullanılan ambalaj malzemelerinin bulunması, araç içerisinde zula tabir edilen yerlerde ele geçirilmesi, kullanım dışında bir amaçla bulundurulduğu hususunda önemli belirtilerdir.
- Üçüncü kriter de, bulundurulan miktardır. Kişisel kullanım sınırında kabul edilebilecek miktar, uyuşturucu veya uyarıcı maddenin niteliğine, cinsine ve kalitesine göre değişiklik göstermekle birlikte, Adli Tıp Kurumunun mütalaalarında esrar kullananların her defasında 1-1,5 gram olmak üzere günde üç kez esrar tüketebildikleri bildirilmektedir. Esrar kullanma alışkanlığı olanların bunları göz önüne alarak, birkaç aylık ihtiyaçlarını karşılayacak miktarda esrar maddesini ihtiyaten yanlarında veya ulaşabilecekleri bir yerde bulundurabildikleri de adli dosyalara yansıyan bilinen bir husustur. Buna göre, esrar kullanan faillerin olağan sayılan bu süre içinde kişisel olarak kullanıp tüketebilecekleri miktarın üzerinde esrar maddesi bulundurmaları halinde, bulundurmanın kişisel kullanım amacına yönelik olmadığı kabul edilmelidir. Bu miktarın hangi uyuşturucu veya uyarıcı madde bakımından ne kadar olduğu yine Yargıtay içtihatları ile saptanmıştır.
Soruşturma ve kovuşturma aşamalarında elde edilen deliller bu kriterler doğrultusunda değerlendirilmektedir. Keza Yargıtay bu konuda oldukça geniş ve kapsamlı içtihatlar oluşturmuştur.
(Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2011/10-387 E., 2012/75 K.)
(Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2004/10-107 E., 2004/136 K.)
